คำตอบสั้น: เครื่องวัดความสั่นสะเทือน (Vibration Meter) คือเครื่องมือที่วัดระดับการสั่นของมอเตอร์และเครื่องจักรในโรงงาน เช่น ปั๊ม พัดลม และเกียร์ แล้วแสดงเป็นตัวเลขหรือกราฟ รุ่นที่วิเคราะห์สาเหตุได้จะบอกด้วยว่าสั่นเพราะอะไร เพื่อบอกว่าเครื่องยังปกติ เริ่มเสื่อม หรือใกล้พัง ใช้เป็นเครื่องมือหลักของงานซ่อมบำรุงเชิงคาดการณ์ (Predictive Maintenance) เพราะตรวจเจอปัญหาได้ก่อนเครื่องหยุด
อัปเดตล่าสุด: 15 พฤศจิกายน 2569 · เขียนโดยทีมวิศวกร MTP-Thai ตัวแทน ADASH อย่างเป็นทางการในไทย
เครื่องวัดความสั่นสะเทือนทำงานอย่างไร
เครื่องจักรที่หมุนทุกตัวมีการสั่นอยู่แล้ว แต่เมื่อชิ้นส่วนเริ่มมีปัญหา เช่น ใบพัดไม่สมดุล เพลาเยื้องศูนย์ หรือลูกปืนสึก การสั่นจะเปลี่ยนไปทั้งขนาดและรูปแบบ เครื่องวัดจะใช้เซนเซอร์ (ส่วนใหญ่เป็น Accelerometer) แตะหรือติดที่ตัวเรือนลูกปืน แปลงการสั่นเป็นสัญญาณไฟฟ้า แล้วคำนวณออกมาเป็นค่าที่อ่านได้ อ่านเรื่องเซนเซอร์เพิ่มได้ที่ Vibration Sensor (Accelerometer) คืออะไร

เครื่องวัดความสั่นสะเทือนวัดอะไรได้บ้าง
- การกระจัด (Displacement, หน่วย µm หรือ mm): ระยะที่ตัวเครื่องขยับไปจากจุดหยุดนิ่ง เหมาะกับเครื่องรอบต่ำ
- ความเร็ว (Velocity, หน่วย mm/s): ค่าที่ใช้ประเมินสภาพรวมของเครื่องจักรทั่วไปมากที่สุด และเป็นค่าที่มาตรฐาน ISO ใช้แบ่งโซน
- ความเร่ง (Acceleration, หน่วย g หรือ m/s²): ไวต่อความถี่สูง ใช้ดูสภาพลูกปืนและเกียร์
- ความถี่ (Frequency, หน่วย Hz หรือ CPM): บอกว่าการสั่นเกิดกี่รอบต่อวินาที เมื่อนำมาแยกเป็นกราฟ Spectrum จะบอกได้ว่าสั่นเพราะอะไร
ความต่างของ RMS, Peak และหน่วยแต่ละแบบ อ่านต่อได้ที่ RMS กับ Peak ต่างกันอย่างไร
เครื่องวัดความสั่น กับ เครื่องวิเคราะห์ความสั่น ต่างกันตรงไหน
| เครื่องวัดความสั่น (Vibration Meter) | เครื่องวิเคราะห์ความสั่น (Vibration Analyzer) | |
|---|---|---|
| บอกอะไร | สั่นมากหรือน้อย เป็นค่ารวมค่าเดียว | สั่นเพราะอะไร แยกความถี่ให้ดู |
| ผลที่ได้ | ตัวเลข เทียบโซนมาตรฐาน | ตัวเลข + กราฟ Spectrum + Time waveform |
| คนใช้ | ช่างซ่อมบำรุงทั่วไป | ช่างที่ผ่านการอบรม หรือวิศวกร |
| เหมาะกับ | เดินตรวจประจำ คัดเครื่องที่ผิดปกติ | หาสาเหตุ แก้ปัญหา ทำ Field Balancing |
รุ่นกลางๆ อย่าง ADASH A4900 อยู่ตรงกลางระหว่างสองแบบนี้ คือวัดง่ายแบบเครื่องวัด แต่ดู Spectrum และประเมินสาเหตุเบื้องต้นได้แบบเครื่องวิเคราะห์

ใช้งานหลักในงานแบบไหน
- ซ่อมบำรุงเชิงคาดการณ์ในโรงงาน: เดินวัดมอเตอร์ ปั๊ม พัดลม คอมเพรสเซอร์ ตามรอบ (Route) เก็บค่าเทียบย้อนหลัง เห็นแนวโน้มก่อนพัง อ่าน ควรวัดบ่อยแค่ไหน
- ตรวจรับและทดสอบเครื่องจักร: วัดหลังติดตั้งใหม่ หลังซ่อม หรือหลังบาลานซ์ เพื่อยืนยันว่าค่าความสั่นอยู่ในเกณฑ์ ISO ก่อนส่งมอบ
- หาสาเหตุเครื่องสั่น: เมื่อเครื่องสั่นผิดปกติ ใช้ Spectrum แยกว่าเป็นความไม่สมดุล เยื้องศูนย์ หลวม หรือลูกปืน แล้วแก้ให้ตรงจุด เช่น ส่ง บาลานซ์ หรือตั้งศูนย์เพลา

วิธีเลือกเครื่องวัดความสั่นสะเทือน
- ดูจำนวนเครื่องจักรที่ต้องตรวจ: ถ้ามีหลายสิบตัวและต้องวัดซ้ำทุกเดือน ต้องการรุ่นที่มีหน่วยความจำและทำ Route ได้ ไม่งั้นต้องจดมือ
- ต้องการแค่ค่าตัวเลข หรือต้องการรู้สาเหตุ: ถ้าต้องการรู้สาเหตุ ต้องดู Spectrum ได้บนเครื่อง
- ต้องต่อคอมพิวเตอร์ดูย้อนหลังไหม: รุ่นที่มีซอฟต์แวร์ เช่น DDS ของ ADASH จะเก็บประวัติและดูกราฟแนวโน้มได้
- พื้นที่ใช้งาน: พื้นที่เสี่ยงระเบิด (โรงกลั่น เคมี สี) ต้องใช้รุ่นที่มีใบรับรอง ATEX
- ต้องทำ Field Balancing หน้างานไหม: ถ้าต้อง ให้เลือกรุ่นวิเคราะห์ที่วัดได้หลายช่องพร้อมกัน
- คนใช้เป็นใคร: ถ้าเป็นช่างทั่วไป เลือกรุ่นที่ประเมินผลอัตโนมัติ และมีผู้ขายที่อบรมให้ได้
ตัวอย่างรุ่น ADASH แยกตามงาน
| รุ่น | เหมาะกับงาน | ข้อสังเกต |
|---|---|---|
| A4900 Vibrio S | วัดและประเมินหน้างาน ดู Spectrum บนหน้าจอ | ไม่มีหน่วยความจำ ไม่ทำ Route |
| A4900 Vibrio M | วัด เก็บข้อมูล เดินตรวจตาม Route | มีหน่วยความจำ ต่อซอฟต์แวร์ DDS ดูกราฟย้อนหลังได้ |
| A4900 Vibrio M Ex | วัดในพื้นที่เสี่ยงระเบิด | มีใบรับรอง ATEX (Zone 1) |
| VA3 Pro | วิเคราะห์ความสั่น และ Field Balancing | วัดพร้อมกัน 3 ช่องสัญญาณ |
| VA5 Pro | วิเคราะห์ขั้นสูง | วัดพร้อมกัน 4 ช่องสัญญาณ มี MCSA |
ดูภาพรวมทุกรุ่น การเปรียบเทียบ และวิดีโอการใช้งานจริงได้ที่ เครื่องวัดความสั่นสะเทือน ADASH
คำถามที่พบบ่อย
เครื่องวัดความสั่นสะเทือนคืออะไร
เครื่องมือที่วัดระดับการสั่นของเครื่องจักร เช่น มอเตอร์ ปั๊ม พัดลม แล้วบอกเป็นตัวเลขหรือกราฟ เพื่อใช้ประเมินว่าเครื่องยังปกติหรือเริ่มมีปัญหา
เครื่องวัดความสั่นสะเทือนวัดอะไรได้บ้าง
วัดได้ 3 ค่าหลัก คือ การกระจัด (Displacement) ความเร็ว (Velocity) และความเร่ง (Acceleration) รุ่นที่เป็นเครื่องวิเคราะห์จะแสดงกราฟความถี่ (Spectrum) เพื่อหาสาเหตุด้วย
เครื่องวัดความสั่นกับเครื่องวิเคราะห์ความสั่นต่างกันอย่างไร
เครื่องวัดบอกว่า “สั่งมากหรือน้อย” เป็นค่ารวมค่าเดียว ส่วนเครื่องวิเคราะห์บอกว่า “สั่นเพราะอะไร” โดยแยกความถี่ออกมาดู เช่น ไม่สมดุล เยื้องศูนย์ หรือลูกปืนเสีย
ค่าความสั่นเท่าไรถือว่าผิดปกติ
ขึ้นกับขนาดและประเภทเครื่องจักร มาตรฐานที่ใช้กันทั่วไปคือ ISO 10816-3 (ปัจจุบันคือ ISO 20816-3) ซึ่งแบ่งระดับความสั่นเป็นโซน A ถึง D เครื่องวัดบางรุ่น เช่น ADASH A4900 เทียบโซนให้อัตโนมัติ
โรงงานทั่วไปควรเริ่มจากเครื่องรุ่นไหน
ถ้าต้องการวัด ประเมิน และเก็บข้อมูลย้อนหลังของเครื่องจักรหลายตัว เริ่มจากเครื่องวัดแบบพกพาที่มีหน่วยความจำและทำ Route ได้ เช่น ADASH A4900 M ถ้าต้องวิเคราะห์ลึกหรือทำ Field Balancing ค่อยขยับไป VA3 Pro หรือ VA5 Pro
ซื้อเครื่องวัดความสั่นสะเทือนแล้วต้องมีคนวิเคราะห์เป็นไหม
รุ่นที่มีระบบประเมินอัตโนมัติช่วยให้ช่างทั่วไปใช้ได้ แต่การอ่าน Spectrum ยังต้องเรียนรู้ MTP-Thai มีอบรมการใช้งานให้พร้อมเครื่อง
