เครื่องวัดความสั่นสะเทือนคืออะไร ใช้ทำอะไร เลือกแบบไหนดี
คำตอบสั้น ๆ: เครื่องวัดความสั่นสะเทือน (Vibration Meter) คือเครื่องที่บอกเป็นตัวเลขว่าเครื่องจักรหมุน เช่น มอเตอร์ ปั๊ม พัดลม สั่นมากแค่ไหน ใช้จับปัญหาตั้งแต่เริ่มต้น เช่น ไม่สมดุล เพลาเยื้อง ลูกปืนเสีย ก่อนที่เครื่องจะพังจนต้องหยุดไลน์
หลายโรงงานยังใช้วิธีฟังเสียงหรือเอามือแตะ ซึ่งบอกได้แค่ว่า "สั่น" แต่บอกไม่ได้ว่าสั่นเพราะอะไร และสั่นขึ้นจากเดือนก่อนแค่ไหน เครื่องวัดเปลี่ยนความรู้สึกให้เป็นตัวเลขที่เทียบกันได้
เครื่องวัดความสั่นสะเทือนวัดอะไร
- ค่าความสั่นรวม (Overall) บอกว่าสั่นมากหรือน้อย เทียบเกณฑ์ ISO ได้ทันที
- Spectrum (ความถี่) แยกว่าสั่นจากอะไร เพราะแต่ละอาการสั่นที่ความถี่ต่างกัน
- สภาพลูกปืน ดูสัญญาณความถี่สูงที่บอกว่าลูกปืนเริ่มเสียหรือขาดจาระบี
มีแบบไหนบ้าง
| ประเภท | ทำอะไรได้ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| เครื่องวัดแบบพื้นฐาน (เข็มหรือตัวเลข) | บอกค่าความสั่นรวม | เช็กคร่าว ๆ ว่าสั่นมากหรือน้อย |
| เครื่องวัดดิจิทัลพกพา เช่น A4900 S / A4900 M | ค่ารวม + Spectrum + วิเคราะห์อัตโนมัติ เก็บข้อมูลได้ | ช่างซ่อมบำรุงที่เดินเช็กเครื่องตามรอบ |
| เครื่องวิเคราะห์ เช่น VA3 Pro / VA5 Pro | วิเคราะห์ละเอียด หลายช่องสัญญาณ บาลานซ์หน้างาน | วิศวกรที่ต้องหาสาเหตุและแก้ปัญหา |
| เซนเซอร์ติดตั้งถาวร | ดูค่าต่อเนื่องตลอดเวลา | เครื่องสำคัญที่หยุดไม่ได้ หรือเข้าไปวัดยาก |
อ่านค่ายังไง
สำหรับเครื่องจักรหมุนทั่วไป นิยมใช้เกณฑ์ ISO 20816-3 (เดิม ISO 10816-3) ซึ่งแบ่งค่าความสั่นเป็น 4 ระดับ ตั้งแต่ A (สภาพดีมาก) ถึง D (สั่นมากจนเสี่ยงเสียหาย) แต่สิ่งที่บอกได้มากกว่าค่าครั้งเดียวคือแนวโน้ม เครื่องที่ค่ายังไม่สูงแต่ขึ้นทุกเดือน น่าห่วงกว่าเครื่องที่ค่าสูงแต่นิ่งมาตลอด
เลือกเครื่องแบบไหนดี
- อยากรู้แค่ว่าเครื่องปกติไหม เดินเช็กเร็ว ๆ: ADASH A4900 S
- อยากเก็บค่าไว้ดูเทรนทั้งโรงงาน: ADASH A4900 M
- ต้องหาสาเหตุและบาลานซ์เอง: VA3 Pro หรือ VA5 Pro
- ยังไม่พร้อมซื้อ: เช่าเครื่อง หรือให้วิศวกรเข้าไปวัดให้
ดูเพิ่มเติม
คำถามที่พบบ่อย
เครื่องวัดความสั่นสะเทือนวัดเป็นหน่วยอะไร
สำหรับตรวจสภาพเครื่องจักรหมุน นิยมดูความเร็วการสั่น หน่วย mm/s เพราะใช้เทียบกับเกณฑ์ ISO ได้ตรง ส่วนความเร่ง (g) ช่วยดูปัญหาลูกปืนในช่วงความถี่สูง
ค่าความสั่นเท่าไรถึงเรียกว่าอันตราย
ขึ้นกับขนาดและชนิดเครื่อง เกณฑ์ ISO 20816-3 (เดิม ISO 10816-3) แบ่งเป็นโซน A ถึง D เครื่องดิจิทัลรุ่นดี ๆ จะเทียบให้อัตโนมัติ สิ่งที่สำคัญกว่าค่าครั้งเดียวคือแนวโน้มว่าค่าขึ้นเร็วแค่ไหน
เครื่องราคาถูกใช้แทนได้ไหม
ใช้ดูว่าสั่นมากหรือน้อยได้ แต่ส่วนใหญ่บอกสาเหตุไม่ได้และเก็บข้อมูลไม่ได้ ถ้าต้องการรู้ว่าต้องแก้ที่จุดไหน หรือวางแผนซ่อม ควรใช้เครื่องที่ดู Spectrum และเก็บค่าได้
ไม่อยากซื้อเครื่อง มีทางเลือกไหม
มีทั้งเช่าเครื่องเป็นรายวัน และจ้างวิศวกรเข้าไปวัดและวิเคราะห์ให้ที่โรงงาน
ไม่แน่ใจว่าควรเริ่มจากเครื่องแบบไหน
บอกเราว่าต้องดูเครื่องอะไร กี่ตัว ใครเป็นคนวัด วิศวกรจะแนะนำรุ่นที่พอดีกับงานและงบ